Η αντιφατική φύση της ζώνης του ευρώ

Πολλοί άνθρωποι στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, καλής πίστης και διάθεσης, θεώρησαν ότι πολλά από τα οικονομικά προβλήματα θα λυνόντουσαν με τη δημιουργία του ευρώ.

simitis euroΤο ευρώ οικοδομήθηκε κυρίως για τις ανάγκες του διεθνούς εμπορίου. Όταν ένας έμπορος έστελνε τα εμπορεύματα του από την Ελλάδα στην Ιταλία ας πούμε, υποτίθεται ότι δεν θα έπαιρνε πίσω ένα μάτσο χαρτιά χωρίς αξία, αλλά χαρτιά με αξία. Και το αντίθετο. Ο μηχανισμός του ευρώ ήρθε να καλύψει αυτή την ανάγκη, δηλαδή πως θα έπαιρνε πίσω ο εξαγωγέας νόμισμα με αξία. Έτσι λυνόταν το πρόβλημα της εμπιστοσύνης ως προς την αξία του νομίσματος και το διεθνές εμπόριο διευκολυνόταν.

Αλλά ο μηχανισμός του ευρώ δεν ήταν μόνο αυτό. Ουσιαστικά ήταν ένας μηχανισμός προσαρμογής των κρατών στο διεθνές εμπόριο μέσω του πληθωρισμού και του αποπληθωρισμού των τιμών και των μισθών που επικρατούσαν στις διάφορες χώρες:

Για παράδειγμα, αν μια χώρα εξήγε περισσότερα προϊόντα από ότι εισήγαγε αυτό σήμαινε ότι εισήγαγε περισσότερα ευρώ απ’ ότι εξήγαγε. Άρα διεύρυνε την προσφορά χρήματος, γεγονός που οδηγεί στην αύξηση των μισθών και των τιμών. Έτσι μακροπρόθεσμα, θα έκανε τις εξαγωγές της λιγότερο ανταγωνιστικές και τις εισαγωγές φθηνότερες.

Με το πέρασμα του χρόνου η χώρα θα μπορούσε να γίνει ελλειμματική. Συνεπώς το ευρώ θα μπορούσε να εξαχθεί από την χώρα, μόνο για την αποπληρωμή αυξημένων εισαγωγών. Οι τιμές με τη σειρά τους θα μειώνονταν, όπως και οι μισθοί λόγω του περιορισμού της προσφοράς του χρήματος και αυτό θα οδηγούσε εκ΄νέου στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της χώρας, με συνέπεια την αύξηση των εξαγωγών, με αποτέλεσμα το ισοζύγιο πληρωμών από μόνο του να πήγαινε προς ισορροπία και πλεόνασμα ξανά.

Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι ο μηχανισμός του ευρώ συνεπάγεται ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων, ελεύθερη διακίνηση εμπορευμάτων, σε συνδυασμό με την ευκαμψία μισθών και τιμών, με βασικό στόχο η παγκόσμια οικονομία να εξισορροπήσει τις εισαγωγές και εξαγωγές και μεταξύ των καθ’ έκαστα χωρών, αλλά και παγκόσμια.

Κλειδί της όλης υπόθεσης είναι η ευελιξία των τιμών και των μισθών, η απουσία κάθε κρατικής παρέμβασης και η ελαχιστοποίηση του κινδύνου του πληθωρισμού. Χωρίς αυτά, το σύστημα είναι αδύνατον να λειτουργήσει.

Ταυτόχρονα η συνολική προσφορά του χρήματος στη ζώνη του ευρώ θέτει ένα όριο στην ανάπτυξη. Αν η εμπορική ζήτηση αυξηθεί, η προσφορά χρήματος είναι περιορισμένη, καθώς τα κράτη μέλη δεν μπορούν να πληθωρίσουν την οικονομία ούτε να υποτιμήσουν το νόμισμα τους, με συνέπεια τα επιτόκια να αυξάνονται και η οικονομία να οδηγείται σε ύφεση και ανεργία. Με άλλα λόγια ο μηχανισμός του ευρώ είναι αντιφατικός. Καταπολεμά τον πληθωρισμό αλλά δημιουργεί αποπληθωρισμό.

Σε αυτή τη περίπτωση, για να είναι σταθερή η αξία του ευρώ, είναι αναγκαίες οι πολιτικές λιτότητας. Αυτό επιτυγχάνεται με την μείωση των κρατικών δαπανών, με την αύξηση των επιτοκίων και με την μείωση των μισθών.

Ο αποπληθωρισμός όμως είναι μια ολέθρια κατάσταση, γιατί οδηγεί στη μείωση της κατανάλωσης, που με την σειρά της οδηγεί στη μείωση των επενδύσεων, που οδηγεί στην αύξηση της ανεργίας…

Οι χώρες με ελλειμματικούς προϋπολογισμούς και με έλλειμμα επίσης στο ισοζύγιο εμπορικών πληρωμών, οδηγούνται σε βαθειά ύφεση και είναι αδύνατον να ανακάμψουν με ύφεση και αποπληθωρισμό. Έτσι αναγκάζονται να πάρουν νέα δάνεια, τα οποία οδηγούν ξανά σε νέα λιτότητα, νέα ύφεση κ.ο.κ.

Κατά συνέπεια η μόνη πολιτική που θα μπορούσε να ασκηθεί στη ζώνη του ευρώ τη περίοδο της χρηματοπιστωτικής κρίσης, δεν ήταν άλλη παρά αυτή της λιτότητας, έτσι ώστε το νόμισμα να διατηρήσει την αξία του.

Όταν μια χώρα αντιμετωπίζει χρηματοπιστωτική κρίση, έχει τέσσερεις τρόπους να βγει από την κρίση. Να πληθωρίσει, να αποπληθωρίσει, να υποτιμήσει το νόμισμα της ή να πτωχεύσει.

Στο μηχανισμό του ευρώ όμως τα κράτη δεν μπορούν να πληθωρίσουν την οικονομία, ούτε να υποτιμήσουν το νόμισμα, ούτε και επιτρέπεται να πτωχεύσουν επισήμως, καθώς από τον ίδιο το σχεδιασμό του ευρώ αυτές οι επιλογές αποκλείονται. Άρα η μόνη πολιτική επιλογή ήταν η λιτότητα.

Το ευρώ, όταν το 2002 μπήκε στη ζωή μας, οι τραπεζίτες απαίτησαν να πετάξουμε τις πρέσες που τύπωναν το δικό μας νόμισμα, έστω σε ισοτιμία ευρώ, ώστε να μην μπορούμε να εγκαταλείψουμε το ευρώ.

Με λίγα λόγια οι τραπεζίτες στέρησαν από τους πολιτικούς τη δυνατότητα παρέμβασης σε περίπτωση κρίσης του νομίσματος. Κατά συνέπεια, οι μόνες πολιτικές που διαθέτει σήμερα η ΕΕ σε περίπτωση χρηματοπιστωτικής κρίσης, είναι η διαρκής λιτότητα.

Γι΄αυτό και εν μέσω κρίσης και λιτότητας, οι πολιτικοί υπόσχονται ότι τα δάνεια θα αποπληρωθούν στο ακέραιο στις Τράπεζες, οι οποίες όμως ευθύνονται για την κρίση, η οποία κρίση μας ανάγκασε να τις σώσουμε, επιλογή που μας οδήγησε στον υπέρογκο δανεισμό και που είχε ως αποτέλεσμα την σκληρή λιτότητα που σήμερα εφαρμόζεται.

Από τις δεκαετίες του 1920 και του 1930 όμως γνωρίζουμε, πως η λιτότητα δεν φέρνει κανένα αποτέλεσμα γιατί οδηγεί σε σκληρή αντίθεση τον κόσμο της εργασίας και τους τραπεζίτες, με αποτέλεσμα η δημοκρατία τις πιο πολλές φόρες να καταλύεται. Γεύση αυτής της κατάστασης έχουμε ήδη αισθανθεί.

Αυτοί που μας Κυβερνούν, τραπεζίτες, πολιτικοί και δικαστικοί, ας είναι πιο προσεκτικοί. Μην επαναπαυτούν και πουν ότι είναι άλλες εποχές. Η απληστία δεν έχει όριο. Η λιτότητα δεν φέρνει αποτέλεσμα, ή δε χώρα μέσω της διαρκούς επανάληψης της λιτότητας, κινδυνεύει να αποστερηθεί κάθε πόρου, να λεηλατηθεί. Η διαρκής ύφεση δημιουργεί ανέχεια και η ανέχεια δημιουργεί βία.

Σ.Σ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s